- Rak prostaty to najczęstszy nowotwór u mężczyzn, który rozwinie się u 1 na 8 z nich, najczęściej po 60. roku życia.
- Badania potwierdzają, że regularne wytryski mogą zmniejszać ryzyko rozwoju raka prostaty nawet o 20%.
- Jeżeli pojawią się objawy raka prostaty (np. częstsze oddawanie moczu, nagłe parcie na mocz, problemy z jego oddaniem, krew w moczu lub nasieniu), należy jak najszybciej zgłosić się urologa, np. w LUX MED Onkologia.
- Prowadzi się badania przesiewowe w kierunku raka prostaty – polegają na oznaczaniu PSA (specyficznego antygenu prostaty) we krwi. Są one zalecane mężczyznom po 40. r.ż
Ryzyko raka prostaty a aktywność seksualna – najczęściej zadawane pytania
Ile ejakulacji miesięcznie chroni przed rakiem prostaty?
Najczęściej badania wskazują na co najmniej 21 ejakulacji w miesiącu jako element profilaktyki raka prostaty. Nie istnieje natomiast jedna, precyzyjnie wyznaczona „bezpieczna” liczba, która mogłaby w pełni chronić przed rakiem prostaty. Wyniki badań wskazują jednak na pewną prawidłowość: mężczyźni, którzy ejakulują częściej, mogą mieć niższe ryzyko rozwoju tego nowotworu³.
Dane dotyczące tej liczby odnoszą się do z jednego z najczęściej cytowanych badań – to prospektywne badanie kohortowe Health Professionals Follow-up Study, którym objęto niemal 32 000 mężczyzn obserwowanych przez 18 lat – wykazało, że u mężczyzn deklarujących co najmniej 21 wytrysków miesięcznie ryzyko raka prostaty było o ok. 20% niższe w porównaniu z tymi ejakulującymi 4–7 razy w miesiącu³. Zależność tę zaobserwowano niezależnie od wieku badanych³.
Podobne wyniki przyniosło hiszpańskie badanie kliniczno-kontrolne CAPLIFE z 2023 roku. Wykazało, że mężczyźni ejakulujący 0–3 razy w miesiącu mieli ponad dwukrotnie wyższe ryzyko zachorowania na raka prostaty w porównaniu z tymi, którzy mieli wytrysk częściej niż 4 razy w miesiącu⁴. Związek ten był szczególnie wyraźny w przypadku nowotworów o wyższej agresywności (ISUP 3–5) oraz guzów zaawansowanych miejscowo i przerzutowych⁴.
Z kolei metaanaliza z 2018 roku, obejmująca ponad 55 000 uczestników, wykazała, że umiarkowana częstotliwość ejakulacji (2–4 razy w tygodniu) wiązała się z istotnie niższym ryzykiem raka prostaty⁵.
Dotychczasowe dane mają pewne ograniczenia – większość badań opiera się na deklaracjach uczestników odnośnie do ich aktywności seksualnej, a mechanizmy leżące u podstaw tej zależności nie zostały jednoznacznie wyjaśnione². Wśród hipotez wymienia się m.in. 4:
- ograniczenie zastoju wydzieliny w gruczole krokowym;
- zmniejszenie tworzenia się wewnątrzświatłowych krystaloidów prostaty;
- redukcję napięcia współczulnego układu nerwowego⁴.
Trzeba też zaznaczyć, że nie wszystkie badania potwierdzają ochronne działanie ejakulacji, dlatego nie należy traktować ich jako jednoznacznej rekomendacji medycznej².
Eksperci podkreślają również, że profilaktyczne właściwości ejakulacji wydają się nie obejmować najbardziej agresywnych i zaawansowanych postaci nowotworu w jednakowym stopniu. Część badań wskazuje na ochronę jedynie przed nowotworami o niskim ryzyku³. Z tego względu profilaktyka urologiczna powinna być traktowana priorytetowo, niezależnie od stylu życia seksualnego.
Czy aktywność seksualna zastępuje badania profilaktyczne?
Nie. Regularny seks i ejakulacje nie zastępują profilaktyki raka prostaty. Nawet jeśli regularna aktywność seksualna może mieć pewien wpływ na obniżenie ryzyka, nie zwalnia z wykonywania badań profilaktycznych. Rak gruczołu krokowego we wczesnych stadiach zwykle nie daje objawów. Dlatego tak ważna jest regularna diagnostyka¹.
Zgodnie z aktualnymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Onkologicznego mężczyźni po 50. roku życia (a w przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego – po 40. roku życia) powinni oznaczać stężenie PSA we krwi oraz skonsultować wyniki z urologiem¹. To badanie pozostaje podstawowym narzędziem wczesnego wykrywania raka prostaty¹.
Jakie inne czynniki obniżają ryzyko raka prostaty?
Dokładne przyczyny rozwoju raka gruczołu krokowego pozostają nieznane, a najsilniejszymi czynnikami ryzyka są wiek, uwarunkowania rodzinne i pochodzenie etniczne – nie podlegają one modyfikacji¹.
Istnieją jednak również czynniki zmienne i działania, które mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka zachorowania. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (PTOK) z 2024 roku, w celu obniżenia ryzyka raka stercza zaleca się¹:
- unikanie nadwagi i otyłości – nadmierna masa ciała i hiperinsulinizm należą do najlepiej udokumentowanych czynników ryzyka nowotworu prostaty;
- regularną aktywność fizyczną – stanowi ona element profilaktyki o umiarkowanej sile dowodów;
- ograniczanie spożycia alkoholu – sięganie po niego w zbyt dużej ilości może podnosić ryzyko rozwoju nowotworów;
- unikanie palenia tytoniu, który również ma właściwości kancerogenne.
Do czynników potencjalnie ochronnych zalicza się również regularne spożycie kawy¹. Jednocześnie PTOK nie zaleca stosowania chemoprewencji raka prostaty¹.
Warto też podkreślić rolę regularnych badań profilaktycznych jako elementu zmniejszania ryzyka umieralności na raka prostaty. Chociaż powszechne badania przesiewowe populacyjne nie są obecnie rekomendowane ze względu na ryzyko nadrozpoznawalności¹, to indywidualne oznaczanie PSA – zwłaszcza u mężczyzn z grup podwyższonego ryzyka – pozostaje ważnym elementem wczesnego wykrywania choroby¹. To bardzo istotne, ponieważ im wcześniej nowotwór zostanie zdiagnozowany, tym większe szanse przeprowadzenie skutecznego leczenia.
Konsultacja medyczna: dr n. med. Tomasz Sarosiek, onkolog kliniczny, Dyrektor Medyczny Szpitala Fieldorfa, Z-ca Dyrektora Medycznego ds. Nauki i Szkoleń LUX MED Onkologia
