Rehabilitacja onkologiczna – ważny element schematu leczenia pacjenta onkologicznego

Choroby nowotworowe plasują się na drugim miejscu pod względem częstotliwości występowania w populacji. A więc rehabilitacja onkologiczna powinna być ogólnie dostępna(powszechna), ciągła oraz kompleksowa na każdym etapie oraz rodzaju choroby nowotworowej nawet przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii, po leczeniu, w trakcie wznowy choroby oraz w okresie postępowania paliatywnego.

Główne cele rehabilitacji onkologicznej to przywrócenie lub poprawa stanu psychofizycznego pacjenta na każdym etapie leczenia choroby nowotworowej. W tym celu stosuje się różne metody fizjoterapeutyczne, które na danym etapie choroby  dobiera magister fizjoterapii zgodnie z posiadaną wiedzą.

Niestety w Polsce pacjenci onkologiczni późno trafiają na rehabilitację, co ma ogromne znaczenie dla procesu usprawniania pacjenta. Często pacjent o rehabilitacji dowiaduje się przypadkiem, po zabiegu operacyjnym lub leczeniu farmakologicznym czyli w połowie lub na końcu procesu leczenia.

Świadczy to o tym, że pomija się rehabilitację w profilaktyce oraz w początkach procesu leczenia pacjenta nowotworowego. Często związane jest to z zawiłymi procedurami i niedostateczną wiedzą pracowników obsługi pacjenta, jak pokierować pacjentem celem przyspieszenia kontaktu z fizjoterapeutą.

W Polsce prowadzone są przeróżne programy profilaktyczne dla pacjentów z grup ryzyka jednak w żadnym z tych programów nie zwraca się uwagi na kontakt pacjenta onkologicznego z fizjoterapeutą.

Na każdym etapie procesu leczenia pacjent boryka się  z różnymi problemami. W pierwszej fazie ,w trakcie rozpoznania (diagnozy) choroby nowotworowej, występuje lęk, wyparcie. W trakcie leczenia operacyjnego, farmakologicznego, radioterapii dochodzi ból, ograniczenie sprawności fizycznej. Po tym etapie często występują obrzęki w obrębie okolic operacyjnych, zwłaszcza kończyn górnych i dolnych, ograniczenie ruchomości.

Zadaniem fizjoterapeuty w pierwszych etapach, jest przygotować organizm chorego do obciążeń związanych z leczeniem operacyjnym, farmakologicznym i radiologicznym oraz przedstawieniem pacjentowi planu działania na kolejne etapy leczenia.

Bardzo ważne jest również przygotowanie  postępowania po leczeniu z ewentualnymi skutkami ubocznymi: obrzęk limfatyczny, ból fantomowy, ból po amputacyjny, ból koincydentalny (np.: ból kręgosłupa, ból głowy chociaż nowotwór był umiejscowiony w innej okolicy ciała)  oraz wyedukowanie pacjenta w czynnościach dnia codziennego.

Oddzielnym elementem w rehabilitacji onkologicznej jest blizna pooperacyjna, która wymaga szczególnego postępowania, ale to będzie omówione w kolejnych artykułach przy opisach szczegółowego planu usprawniania w chorobach onkologicznych

Do niedawna uważano, że rehabilitacja w chorobach nowotworowych może zaszkodzić całemu procesowi leczenia. Warto obalić ten mit, nie ma przeciwwskazań do stosowania u pacjenta onkologicznego ćwiczeń ruchowych, masażu limfatycznego ręcznego i mechanicznego. Prawdą jest, że w niektórych zabiegach fizykalnych, choroba onkologiczna jest przeciwwskazaniem bezwzględnym. Zabiegi te omówione będą w kolejnym artykule.